Ý nghĩa
“Tất” có nghĩa là xong, là hết; “niên” là năm, “tất niên” là kết thúc một năm. Đây là một phần trong nghi thức Tết diễn ra vào những ngày cuối năm âm lịch.
Vào ngày này, mỗi gia đình người Việt lại sửa soạn mâm cỗ cúng gia tiên. Bên cạnh ý nghĩa gia đình đoàn tụ sum vầy, bữa cơm tất niên còn là nghi thức tiễn biệt năm cũ, sửa soạn đón năm mới, mời ông Công ông Táo về trần thế tiếp tục cai quản việc bếp núc.
Sắm lễ
- Mâm ngũ quả phải đủ 5 sắc màu tượng trưng cho mong ước được ngũ phúc: giàu có, sang trọng, sống lâu, khỏe mạnh, bình yên.
- Nhang, hoa, giấy tiền vàng mã, đèn nến.
- Trầu cau, rượu, trà.
- Cỗ mặn: bánh chưng (hoặc bánh tét), thịt đông, giò, dưa hành, xôi gấc, thịt gà, thịt kho tàu, gỏi tôm thịt, chả giò, canh khổ qua nhồi thịt, dưa giá, tôm khô, củ kiệu…
- Có thể cúng cỗ chay đơn giản với các món như bánh chưng, xôi, chè.
Văn khấn
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy).
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần.
Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy chư gia Cao tằng tổ khảo, Cao tằng tổ tỷ, Tiên linh nội ngoại họ: ………………………
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm: ………………………………………
Tín chủ (chúng) con là: ………………………………………
Ngụ tại: ………………………………………
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Hôm nay là ngày 30 Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ, tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hòa thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy).