Ý nghĩa
Lễ cất nóc là một nghi lễ quan trọng trong quá trình xây dựng nhà ở của người Việt, được thực hiện khi công trình hoàn thành phần khung chính và chuẩn bị đổ mái hoặc hoàn thiện tầng cao nhất. Nghi lễ này mang ý nghĩa đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình xây dựng, thể hiện sự hoàn chỉnh về mặt kết cấu của ngôi nhà.
Về mặt tín ngưỡng, lễ cất nóc là dịp để gia chủ kính cáo với Hoàng Thiên Hậu Thổ, Thổ Công, Thổ Địa, Long Mạch và các vị thần linh cai quản khu đất, xin phép cho công trình tiếp tục được hoàn thiện trong sự che chở và phù hộ của các Ngài. Gia chủ cầu mong quá trình thi công từ giai đoạn này trở đi được thuận lợi, không gặp tai nạn, sự cố, thợ thầy bình an, vật liệu không hao hụt, tiến độ suôn sẻ.
Đồng thời, lễ cất nóc còn mang ý nghĩa cầu phúc cho ngôi nhà sau khi hoàn thành sẽ trở thành nơi an cư bền vững, mang lại may mắn, tài lộc, sức khỏe và hạnh phúc lâu dài cho các thành viên trong gia đình.
Sắm lễ
- Bộ tam sên (1 miếng thịt, 1 con tôm và 1 quả trứng vịt đã luộc).
- Một con gà luộc (gà trống, chân vàng, mình vàng).
- 1 đĩa xôi (có thể thay thế bằng bánh chưng).
- 1 đĩa muối; 1 bát gạo; 1 bát nước; trà; rượu trắng.
- 1 bộ quần áo quan Thần Linh (có mũ, hài, tất đều màu đỏ, kiếm trắng).
- 1 đinh vàng hoa.
- 5 lễ tiền vàng; 5 oản đỏ.
- 5 lá trầu, 5 quả cau.
- 1 đĩa ngũ quả (5 loại quả).
- 3 hũ nhỏ (đựng muối, gạo, nước).
- 9 bông hồng đỏ.
- Hương.
Bày lễ
Bày tất cả những thứ đã chuẩn bị trên một chiếc bàn đặt giữa công trình, đốt hai cây nến lên và thắp 07 cây hương nếu gia chủ là nam (09 cây với gia chủ nữ).
Văn khấn
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy Quan Đương Niên.
Con kính lạy các Tôn Thần bản xứ.
Tín chủ (chúng) con là: …………………
Ngụ tại: ………………………………………
Hôm nay, ngày …… tháng …… năm ……, thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, có lời thưa rằng:
Hôm nay tín chủ con khởi tạo cất nóc ngôi dương cơ trạch để làm nơi cư ngụ cho gia đình con cháu. Nay chọn được ngày lành tháng tốt, kính cáo chư vị linh thần, cúi mong soi xét và cho phép được cất nóc.
Tín chủ con lòng thành lễ vật dâng lên trước án, thành tâm kính mời:
Ngài Kim Niên Đương Cai Thái Tuế Chí Đức Tôn Thần,
Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng Chư Vị Đại Vương,
Ngài Bản Xứ Thần Linh Thổ Địa,
Ngài Định Phúc Táo Quân,
Các Ngài Địa Chúa Long Mạch Tôn Thần
và tất cả các vị Thần Linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho chúng con được vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, chủ thợ được bình an, ngày tháng hưởng phần lợi lạc, âm phù dương trợ, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Tín chủ lại xin phổ cáo với các vị Tiền Chủ, Hậu Chủ và các vị Hương Linh, cô hồn y thảo phụ mộc, phảng phất quanh khu vực này, xin mời các vị tới thụ hưởng vật, phù trì tín chủ cũng như chủ thợ đôi bên khiến cho an lạc, công việc chóng thành, muôn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).